Araştırmacılar ChatGPT'nin özgün matematiksel kanıtlar üretebileceğini gösterdi

ChatGPT çözülmemiş bir problemi kanıtladı

Araştırmacılar OpenAI'nin ChatGPT-5.2 Thinking modelinin matematikçiler Ran ve Teng'in 2024 yılında ortaya attığı bir varsayımı bağımsız olarak ispatlayabildiğini gösterdi. Bir varsayım birçok örneği bulunmasına karşın henüz resmi ispatı olmayan bir iddiadır. Kesin bir ispat sunulduğu anda varsayım teorem statüsüne yükselir. Çalışma ChatGPT ile yürütülen 7 sohbet oturumu ve ispatın 4 versiyonunun bir araya gelerek nihai sonucu nasıl oluşturduğunu aktarıyor. Yapay zeka ispat arayışında belirleyici bir rol üstlenirken insan uzmanlar doğruluk kontrolü ve kesin argümantasyon aşamalarında sürece dahil oldu. VUB Veri Analitiği Laboratuvarı araştırmacısı Brecht Verbeken, ChatGPT'nin çözülmemiş problemleri kanıtlamaya yardımcı olabileceğinden uzun süredir şüphelendiğini ve sürecin ne kadar verimli işlediğine şaşırdığını belirtti. Araştırma ekibi ticari bir dil modelinin bağımsız olarak özgün matematiksel kanıtlar geliştirebileceğini gösterenler arasında ilk sıralarda yer aldıklarını vurguladı.

Vibe-proving nedir

Araştırmacılar çalışmalarını "vibe-proving" olarak adlandırdıkları daha geniş bir yaklaşım çerçevesinde değerlendiriyor. Bu yaklaşımda dil modelleri üst düzey teorik akıl yürütmeyi keşfetmek ve yapılandırmak için kullanılıyor. Yayımlanan makalenin temel sorusu bu tekniğin yapay zeka destekli programlamada görülen hızlı evrimi yaşayıp yaşamayacağı üzerine kuruluyor. VUB Veri Analitiği Laboratuvarı Profesörü Vincent Ginis, sistemlerin yaratıcılığının yalnızca eğitim verilerinin yeniden formüle edilmesiyle sınırlı olduğu yönündeki yaygın kanının bu çalışmayla çürütülebildiğini söyledi. Profesör Andres Algaba ise aday kanıtların formüle edilmesinin artık çok daha hızlı gerçekleşebildiğini ancak darboğazın insan doğrulaması aşamasına taşındığını ifade etti. Dil modellerinin bu doğrulama sürecinde de insanlara destek sağlayacağı öngörülüyor.

İnsan gözetimi hâlâ vazgeçilmez

Model kanıt tabanının önemli bir bölümünü kendi başına oluştursa da insan uzmanlar doğrulama ve biçimsel boşlukların kapatılmasında kritik bir rol üstleniyor. Araştırma ekibi yapay zeka yardımının gerçekten fark yarattığı noktaları ve doğrulama darboğazlarının nerede sürdüğünü net biçimde ortaya koydu. Bu gelişme yapay zekanın teorik araştırmalardaki rolü açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Sistem artık yalnızca programlama ve metin üretimiyle sınırlı kalmayarak özgün matematiksel keşiflere katkı sağlayabilen bir araç konumuna yükseliyor. İnsan gözetimi ve eleştirel düşünceyle birleştirildiğinde yapay zekanın bilimsel araştırma süreçlerini köklü biçimde dönüştürme potansiyeli taşıdığı görülüyor.