Gökbilimciler XRISM X-ışını uzay aracını kullanarak gama-Cas yıldızının gizemini nihayet çözdüler. Yıldız yaklaşık 550 ışık yılı uzaklıkta ve Cassiopeia takımyıldızında çıplak gözle görülebiliyor. Güneşin 19 katı büyüklüğünde ve Güneş'ten 65.000 kat daha parlak. Yıldız 1866'da ilk olarak diğer yıldızlardan farklı olarak parlak bir hidrojen parmak izine sahip olduğu keşfedildiğinde bir bilmece haline geldi. 1970'lerde gökbilimciler gama-Cas'ın yüksek enerjili X ışınlarında parlak bir şekilde parladığını keşfettiler. Bunların 150 milyon derece sıcaklıkta yanan plazmadan kaynaklandığı ve tipik büyük kütleli yıldızdan 40 kat daha parlak parladığı tahmin ediliyor.
On yıllar sonra bilim insanları bu garip emisyonların hızla dönen yıldız tarafından fırlatılan yıldızsal maddeden oluşan dönen bir diskten kaynaklandığı teorisini ortaya attılar. Şimdi XRISM'in hassasiyeti sayesinde gökbilimciler gama-Cas'tan madde çeken muhtemelen bir beyaz cüce yıldız olan kompakt bir eş yıldızın varlığını keşfettiler. Beyaz cüceler ölü yıldızlar olarak adlandırılırlar çünkü içsel nükleer füzyon kaynağını tüketmiş bir yıldızın çekirdek kalıntısını temsil ederler. Belçika'daki Liège Üniversitesi'nden ekip lideri Yaël Nazé on yıllardır birçok araştırma grubunun gama-Cas gizemini çözmek için yoğun çaba sarf ettiğini söyledi.
İki teori ve bulgu
Gama-Cas'ın hidrojen özelliği Be yıldızları adı verilen yeni bir yıldız sınıflandırmasının geliştirilmesine yol açtı. XRISM gibi X-ışını uzay teleskoplarının yaygınlaşması sayesinde gökbilimciler gama-Cas benzeri X-ışını emisyonlarına sahip 20'den fazla yıldız keşfettiler. Bilim insanları bu yıldızların alışılmadık X-ışını emisyonları için iki açıklama öne sürdüler. Ya yıldızların manyetik alanlarının çevredeki plazma diskleriyle etkileşimi ya da görünmeyen bir beyaz cüce yıldızın yüzeyine düşen kopmuş malzemenin sonucu. Bu araştırma ikinci teorinin geçerliliğini doğruluyor. XMM-Newton kullanılarak yapılan önceki çalışmalar XRISM'in yolunu açtı. Bilim insanları birçok teoriyi elemeye ve son iki rakip teoriden hangisinin doğru olduğunu kanıtlamaya başladı.
Gama-Cas ve diğer yüksek enerjili X-ışını yayan yıldızlarla ilgili hala bazı gizemler mevcut. Yıldızlar ve beyaz cüceler arasındaki bu tür eşleşmelerin yaygın olması bekleniyordu. Ancak son zamanlarda bilim insanları bu tür eşleşmelerin daha nadir olduğunu ve yüksek kütleli Be yıldızlarında meydana geldiğini keşfettiler. Yaël gerçek önemli olan iki yıldız arasındaki etkileşimlerin tam olarak nasıl gerçekleştiğini anlamak olduğunu söyledi. Gama-Cas'ın gerçek doğası bilindiğine göre bu yıldız sistemleri sınıfına özel modeller oluşturulabilir ve ikili evrim hakkındaki anlayış güncellenebilir.
Henüz hiç yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
