Fizik kurallarına aykırı "yasak" gezegen

Fizik kurallarına meydan okuyan "yasak" dünya

Carnegie Üniversitesi gökbilimcileri üç yıl önce şaşırtıcı bir keşfe imza attı. Küçük bir kırmızı cüce yıldızın etrafında Jüpiter büyüklüğünde bir gaz devi tespit edildi. TOI-5205b olarak adlandırılan bu ötegezegen ev sahibi yıldızının neredeyse dörtte biri büyüklüğünde. Yıldızın önünden her geçtiğinde ışığın yüzde yedisini engelleyen dev bir kütle söz konusu. Fizik kurallarına o kadar aykırı bulunması nedeniyle "yasak" gezegen olarak anılıyor. Mevcut modeller Güneş'in kütlesinin yüzde kırkı kadar olan küçük yıldızların böyle gezegenler doğuramayacağını söylüyor. Gaz gezegen oluşum teorileri bu durumu açıklamakta yetersiz kalıyor. Kayıtlara geçen en büyük ötegezegen geçişlerinden birine sahne olan bu dünya gizemini koruyor. Gökbilimciler için bu keşif geleneksel bilgilerinizi baştan aşağı değiştiren bir nitelik taşıyor.

James Webb ve atmosferdeki metal sırrı

James Webb Uzay Teleskobu ile yapılan yeni gözlemler şaşırtıcı sonuçlar verdi. The Astronomical Journal'da yayınlanan çalışma atmosferin yapısını detaylandırdı. Hidrojen oranına göre ağır elementlerin konsantrasyonu beklenenden çok daha düşük çıktı. Jüpiter ve Satürn gibi kendi sistemimizdeki gaz devleriyle kıyaslandığında fark daha net ortaya çıkıyor. Bu durum gezegenin oluşum sürecinin farklı dinamikler içerdiğini düşündürüyor. Ev sahibi yıldıza kıyasla metal içeriğinin düşük olması dikkat çekici bir detay. Carnegie'den Anjali Piette bu bulguların yıldız ömrünün başlarındaki gezegen oluşumunu anlamada kritik olduğunu belirtiyor. Protoplaneter disklerde yoğunlaşan ceplerin kayalık çekirdekler oluşturduğu biliniyor. Çoğu model bu çekirdeklerin gaz topalamak için 10 dünya kütlesinde olması gerektiğini öne sürüyor. Ancak TOI-5205b'nin yörüngesinde bu kütleyi oluşturacak malzeme yoktu. Shubham Kanodia ağır elementlerin içeri göç ettiğini ve atmosferle karışmadığını ifade ediyor. Karbon açısından zengin ve oksijen bakımından fakir bir atmosfer yapısı söz konusu. Bu sıra dışı yapı bilim dünyasında yeni tartışmaları başlatmış durumda.