Yapay zeka, Reddit verilerinde Ozempic ve benzeri ilaçların gözden kaçan yan etkilerini tespit etti

Pensilvanya Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, sosyal medya platformlarının ilaç güvenliği araştırmalarında beklenenden daha değerli bir rol oynayabileceğini ortaya koydu. Araştırma kapsamında bilim insanları, altı yıllık bir dönemde paylaşılan 410 binden fazla Reddit gönderisini inceledi. Analizin odağında, son yıllarda hem diyabet hem de kilo verme tedavilerinde yaygın şekilde kullanılan semaglutid ve tirzepatid içerikli ilaçlar yer aldı. Araştırmacılar, gönderilerde bu etken maddelerin yanı sıra Ozempic, Wegovy, Mounjaro ve Zepbound gibi marka isimlerinin geçip geçmediğini değerlendirdi. Elde edilen veriler daha sonra yapay zeka modelleri yardımıyla sınıflandırılarak kullanıcıların en sık dile getirdiği şikayetler belirlendi. Çalışmayı yürüten ekip, sosyal medya verilerinin klinik araştırmaların yerine geçemeyeceğini vurgulasa da, yeni ve beklenmedik yan etkilerin daha hızlı fark edilmesine yardımcı olabileceğini düşünüyor. Özellikle milyonlarca kişinin kısa sürede kullanmaya başladığı ilaçlarda bu tür erken sinyallerin önemli olabileceği belirtiliyor.

Araştırmada iki dikkat çekici yan etki grubu öne çıktı

Yapay zeka destekli analiz sonucunda araştırmacıların dikkatini çeken iki ana başlık ortaya çıktı. Bunlardan ilki üreme sağlığıyla ilgili şikayetler oldu. Kullanıcıların bir kısmı düzensiz adet döngüleri ve benzer hormonal değişikliklerden söz ederken, ikinci dikkat çekici grup ise vücut sıcaklığıyla ilgili sorunlardan oluştu. Üşüme hissi, sıcak basması ve sıcaklık dengesiyle ilgili çeşitli deneyimler, analiz edilen gönderiler arasında öne çıkan konular arasında yer aldı. Bilim insanları, metabolizmanın enerji kullanımıyla sıcaklık düzenleme mekanizmaları arasında zaten bilinen bir ilişki bulunduğunu ve bu nedenle sıcaklık değişimlerinin teorik olarak açıklanabilir olduğunu ifade ediyor. Buna karşılık adet döngüsü üzerindeki etkiler konusunda henüz yeterli bilimsel veri bulunmadığı belirtiliyor. Araştırmacılar bu nedenle söz konusu bildirimlerin kesin yan etki olarak değerlendirilmediğini, ancak daha kapsamlı klinik araştırmalarla incelenmesi gereken işaretler olarak görüldüğünü vurguluyor. Çalışmanın amacı da tam olarak bu noktada devreye giriyor; henüz yeterince araştırılmamış olabilecek potansiyel etkileri erken dönemde belirlemek.

OpenAI modelleri yüz binlerce paylaşımı analiz etti

Araştırmanın teknik kısmında OpenAI tarafından geliştirilen GPT modelleri kullanıldı. Yapay zeka sistemleri, kullanıcıların ilaç deneyimlerini anlattığı çok büyük miktardaki metni tarayarak belirli kalıpları ve ortak şikayetleri ortaya çıkardı. Bu süreç, geleneksel yöntemlerle incelenmesi oldukça zor olan veri hacimlerinin kısa süre içerisinde değerlendirilmesini mümkün hale getirdi. Araştırmacılar, insanların sosyal medya platformlarında doktorlarıyla paylaşmadıkları bazı deneyimlerini daha rahat dile getirebildiğine dikkat çekiyor. Bu durum da klinik ortamlarda gözden kaçabilecek bazı belirtilerin çevrimiçi platformlarda görünür hale gelmesine yardımcı olabiliyor. Ancak uzmanlar, sosyal medya paylaşımlarının doğrudan bilimsel kanıt olarak kabul edilmemesi gerektiğinin altını çiziyor. Çünkü kullanıcıların sağlık geçmişi, kullandıkları diğer ilaçlar veya mevcut hastalıkları gibi birçok değişken bu tür analizlerde bilinmiyor. Buna rağmen elde edilen sonuçlar, gelecekte yapılacak klinik çalışmalar için değerli ipuçları sağlayabiliyor.

GLP-1 ilaçlarına yönelik araştırmalar hız kesmeden devam ediyor

GLP-1 ilaçları son yıllarda yalnızca kilo kaybı ve diyabet tedavisindeki başarılarıyla değil, farklı sağlık alanlarındaki potansiyel etkileriyle de gündeme geliyor. Daha önce yapılan çalışmalar, bu ilaçların kardiyovasküler sağlık üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğini, bazı nörolojik hastalıklara karşı koruma sağlayabileceğini ve çeşitli metabolik süreçleri iyileştirebileceğini göstermişti. Bununla birlikte uzun vadeli kullanım sonuçları ve daha az görülen yan etkiler konusunda araştırmalar halen sürüyor. Yeni çalışma da bu kapsamda değerlendirilirken, sosyal medya verilerinin geleneksel araştırma yöntemlerini destekleyebilecek ek bir kaynak olabileceği düşünülüyor. Bilim insanları özellikle geniş kullanıcı kitlesine ulaşan ilaçlarda, hastaların kendi deneyimlerini paylaştığı platformların önemli sinyaller verebileceğini ifade ediyor. Ancak herhangi bir yan etkinin doğrulanabilmesi için kontrollü klinik çalışmaların gerekli olduğu da özellikle vurgulanıyor. Bu nedenle Reddit verilerinden elde edilen bulguların, kesin sonuçlardan çok gelecekteki araştırmalar için yol gösterici ipuçları olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Araştırmanın öne çıkan bulguları