Hazine ve Maliye sahte faturayla mücadelede yapay zeka dönemini başlattı

Hazine ve Maliye Bakanlığı kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir adım attı. Sahte fatura ve paravan şirketlere karşı geliştirilen yapay zeka destekli KAŞİF sistemi resmen kullanıma alındı. Yeni sistem sayesinde usulsüz işlemlerin çok daha erken aşamada tespit edilmesi ve vergi kayıplarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

KAŞİF sistemi nasıl çalışıyor?

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından TÜBİTAK iş birliğiyle geliştirilen KAŞİF sistemi makine öğrenmesi temelli analizler yapıyor. Sistem klasik kural tabanlı denetimlerin aksine önceden tanımlanmış kalıplara bağlı kalmadan çalışıyor.

Mükelleflerin fatura düzenleme alışkanlıkları ticari hareketleri ve davranış değişimleri sürekli olarak izleniyor. Olağan dışı hareketler otomatik olarak riskli işlem olarak raporlanıyor.

Hangi veriler analiz ediliyor?

KAŞİF sistemi çok sayıda veriyi aynı anda değerlendiriyor. Fatura hareketleri ithalat ve ihracat kayıtları çalışan sayısı işletme kapasitesi ve finansal akışlar eş zamanlı olarak inceleniyor.

Bu sayede yalnızca kağıt üzerinde faaliyet gösteren paravan şirketler kısa sürede tespit edilebiliyor. Hatta bazı şirketlerin kurulduğu gün riskli olarak işaretlendiği belirtiliyor.

İlk sonuçlar dikkat çekti

Sistemin devreye alınmasının ardından elde edilen bulgular dikkat çekici oldu. Son üç ay içinde herhangi bir gerçek ticari faaliyeti olmamasına rağmen yüz milyarlarca liralık fatura düzenleyen binlerce mükellef riskli olarak belirlendi. Ayrıca tek bir çalışan üzerinden kurulan birden fazla paravan şirket aracılığıyla yürütülen sahte fatura ağları da ortaya çıkarıldı.

Riskli mükellefler için süreç başladı

KAŞİF tarafından riskli görülen mükellefler detaylı inceleme için Vergi Denetim Kuruluna sevk ediliyor. Yapılan denetimler sonucunda sadece sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu tespit edilen işletmelerin mükellefiyet kayıtları kapatılıyor.

Bu süreçte vergi kaybının önlenmesi ve haksız rekabetin engellenmesi amaçlanıyor.

Bakanlıktan net mesaj

Mehmet Şimşek yapay zeka destekli sistemlerle kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girildiğini vurguladı. Denetimlerin kararlılıkla süreceğini belirten Şimşek adil rekabet ortamının korunmasının öncelik olduğunu ifade etti.